Muzikale ontvangst

MUZIEK, FRYSK JEUGD ORKEST

Vanuit de Grutto, de muziekkapel waar iedere bezoeker na binnenkomst op stuit, heet het Frysk Jeugdorkest de allereerste bezoekers welkom met een combinatie van klassieke, jazzy en moderne klanken. Dit symfonieorkest bestaat uit 60 jongeren van 12 tot 22 jaar, en treedt regelmatig op in binnen- en buitenland.

Lees meer
Verslag

Muzikale ontvangst

Het Frysk Jeugd Orkest is in 1977 opgericht door Gerard van der Weerd en bestaat uit een groep jonge amateurmuzikanten met een groot hart voor muziek. De missie van het orkest is om jonge musici uit Friesland een podium te bieden en vooral met heel veel plezier samen muziek te maken. Dat lukt, want de meeste leden verlaten hun plek in het orkest pas als ze gaan studeren.
Naast regelmatige optredens in Friesland en elders in Nederland, trad het orkest al op in de Verenigde Staten, Spanje, Italië, Tsjechië, België, Duitsland en Hongarije, soms in uitwisseling met buitenlandse gezelschappen. Met de Friese popgroep De Kast werd in 1998 het nummer ‘Eltse Grins Foarby’ (Elke Grens Voorbij) opgenomen. Hierop volgden concerten op onder andere het strand in Lemmer, de Ahoy, het Gelredome en Vredenburg.

Hosanna verenigt marsen en Mary Poppins

Christelijke Muziekvereniging Hosanna

De Christelijke muziekvereniging Hosanna uit Wons in Friesland bestaat uit circa dertig muzikanten, van wie er één uit Achlum komt. Hosanna viert dit jaar haar 75-jarige bestaan. Ze speelt een gevarieerd repertoire. De dirigent: “Wij spelen verschillende werken, waaronder een stuk uit de musical Mary Poppins. Maar ook marsen en lichte muziek zitten in ons repertoire. We hebben wel wat extra geoefend, want spelen in een tent waar mensen voorbij lopen is toch iets anders dan het geven van een concert. We treden wel eens op in het Dorpshuis van Achlum en daarom heeft het dorp een speciaal plekje in ons hart. We vinden het daarom bijzonder om hier te mogen spelen.”

Verslag

Hosanna verenigt marsen en Mary Poppins

Moordliederen van Nynke Laverman

Nynke Laverman

De Friese fadozangeres Nynke Laverman weet met haar moordliederen het publiek te raken. De combinatie van de klanken van de harp, de zware teksten van de nummers en haar stem zijn betoverend. Haar repertoire van vandaag: moordliederen. Het blijkt een duistere, maar sprookjesachtige performance.

Lees meer
Verslag

Moordliederen van Nynke Laverman

De Friese fadozangeres Nynke Laverman laat zien dat ze een uitstekende performer is. Ze zingt nummers in het Spaans, Engels en Fries. Tijdens het zingen kijkt ze veel naar het publiek, glimlacht ze en vertelt haar verhaal niet alleen met haar stem maar ook met haar lichaam. Enkele malen beeldt zij uit wat ze aan het zingen is. Voor vandaag heeft ze nummers gekozen die ze altijd al had willen zingen. Ze vertelt dat het een duister lijstje is geworden met moordliederen. De harp is volgens Laverman een spannende combinatie met deze liedjes. Ze heeft gelijk. De lichtvoetige klanken van de harp, de zware teksten van de nummers en haar stem gaan prachtig samen. Het klinkt bijna sprookjesachtig.

Laverman houdt van verhalen vertellen in haar nummers. Zo zingt ze onder andere over een vrouw die door haar man wordt vermoord (The Water Song van Nick Cave) en de seriemoordenaars ‘John Wayne Gacy JR’ van Sufjan Stevens en Henry Lee Lucas (‘Henry Lee’ van Nick Cave). Ze weet deze dramatische nummers prachtig neer te zetten zonder dat dit te zwaar wordt. Ook is er ruimte voor wat ‘lichter’ werkt. Ze speelt een nummer van haar album Nomade: ‘Een ode aan dingen die onmogelijk lijken maar uiteindelijk toch mogelijk blijken te zijn’. En zingt ze een Spaanse lofzang voor de maan. Laverman eindigt met het nummer ‘Henry Lee’ van Nick Cave. Groot applaus en een diepe buiging volgt voordat ze het podium verlaat.

‘Het is een duister lijstje geworden met moordliederen’, zegt Nynke Laverman.

Sprookjes bestaan nog

Trio Bier

‘Zoek dekking als je bang bent dat je uit je broek waait’, schalt leadzanger Jan Eilander van de band Trio Bier met een grote glimlach door zijn microfoon. Dekking zoeken is geen overbodige luxe, want de wind is énorm op deze hoger gelegen plek op het terrein. Voor de echte fans is dat echter geen enkel probleem. Zij genieten van Trio Bier.

Lees meer
Verslag

Sprookjes bestaan nog

De band Trio Bier, vandaag bestaand uit twee mannen en een vrouw, bezorgen de luisteraar kippenvel. Na enkele jaren van afwezigheid is de populaire band weer volledig terug met vrolijke en gevoelige liedjes.

De band heeft haar repertoire voor vandaag zorgvuldig afgestemd op deze dag. Mensen zingen mee op het refrein van ‘een kerkklok in de kerk die vroeg zijn uren slaat, en niemand die zich druk maakt over wat er komen gaat'. Je zou haast gaan geloven dat het sprookje nog bestaat.’ Het is een toepasselijk lied en sluit mooi aan op de boodschap van Herman van Veen in een eerdere bijeenkomst vanmorgen, om af en toe eens stil te staan bij de ogenschijnlijk alledaagse dingen in het leven. Ook het lied ‘Dokter Bernhard’ van Bonny St. Clair (wie kent het niet), met veel gevoel en een glimlach gezongen door de zangeres van de band, zorgt voor herkenning onder de luisteraars.

Langhout & Haima veroveren harten

Ernst Langhout en Sytse Haima

Dat het Fries een melodieuze taal is, werd tijdens het huiskamerconcert van Ernst Langhout en Syste Haima, nog maar eens bevestigd. En dat de folksongs van Bob Dylan in elke taal overeind blijven ook. Verrassender was de Russische connectie waarover de twee muzikanten, tussen de liedjes door, vertelden.

Lees meer
Verslag

Langhout & Haima veroveren harten

Eind jaren ‘70 raakte Ernst Langhout geïnspireerd door de Ierse en Schotse folkmuziek. “Dat was makkelijk te spelen en het klonk in die tijd heel exotisch.” Via de bassist van zijn toenmalige band, raakte hij in contact met Russische undergroundmuzikanten en kunstenaars. Die hadden onder het communistische regime geen officiële status en konden daarom niet aan instrumenten of benodigdheden komen. “Ze schilderden op de kartonnen verpakking van een wasmachine.” In die periode trad Ernst Langhout er veel op zijn hardrockband.

“Het leuke is”, vertelt hij, “dat je op die manier echt onder de mensen komt. Als toerist zie je niet dat de mensen hun huis verwarmen met het gasstel. Ze vonden ons rijk. Dat waren we niet, maar vanzelfsprekende dingen als wc-papier of gitaarsnaren waren daar niet te krijgen. Het gas was wel weer gratis. En de wodka ook bijna. Die was overal te krijgen.” De beide muzikanten illustreren met verschillende voorbeelden hoe het Russische systeem functioneerde. “Schoenen waren maar verkrijgbaar in een maat, dus kocht ik veel te grote schoenen. Toen ik iemand anders zag met dezelfde schoenen, vertelde hij mij dat ik naar de enige schoenwinkel in de stad was geweest.”

Ze zijn vele malen in Rusland geweest, voor en na de val van het communisme en het heeft ze gevormd tot wie ze nu zijn. Ook muzikaal. “Je lijkt veel meer op elkaar dan je denkt. Uiteindelijk ben je met dezelfde dingen bezig. Melodieën die daar gespeeld worden in de volksmuziek, kennen wij ook. Veel muziek heeft dezelfde wortels, al klinkt het heel anders in een andere taal.” Om dat te illustreren sluiten de heren af met een aantal naar het Fries vertaalde Dylan songs. Na Slaan op ‘e Himeldoar is de tijd helaas om.

Als Langhout & Haima een boodschap hebben dan moet het zijn dat muziek verbroedert. Tussen volken, mensen en tussen henzelf. Dat zit in de verhalen. Dat zit in de muziek. En dat zie je aan de blik van verstandhouding die ze, tijdens het spelen, elkaar toewerpen.

Nog een leuk detail: Bill Clinton was natuurlijk het gesprek van de dag. Voor het publiek maar ook voor de artiesten. Tussen twee nummers vroegen de zangers hun publiek of zij de ex-president al hadden gesproken. Nee, dus. Nou, zij wel. Backstage! Leuke man, maar op de vraag of hij een nummertje mee wilde doen, had hij gezegd dat hij helaas alleen werd betaald om te praten en niet voor een optreden. Langhout & Halma bleven dus een duo vandaag.

Ieder liedje een eigen verhaal

Herman Erbé

Herman Erbé is bekend geworden als helft van muziekduo Circus Custers. Tegenwoordig treedt hij op wanneer hij dat zelf wil, zonder volle en dwingende agenda. Hij woont en werkt in een gemaal, vlak onder Achlum. Daar schrijft hij zijn liedjes, theatervoorstellingen en muziek. Zijn liedjes, vooral Nederlandstalig, liggen gemakkelijk in het gehoor en zijn oorspronkelijk. En ieder liedje vertelt een eigen verhaal.

Lees meer
Verslag

Ieder liedje een eigen verhaal

Sprekers

Herman Erbe

Herman begint met zijn bekendste hit: ‘Monica’. In het voorjaar van 1987 bereikte dit nummer de 18e plaats in de Top40. De liedjes, voornamelijk Nederlands repertoire, liggen gemakkelijk in het gehoor. Het publiek dat dit optreden bezoekt zijn voornamelijk 40ers en 50ers. De nummers lopen vlot in elkaar over. De liedjes van Herman zijn meestal verhaaltjes, je moet ze van het begin tot het eind horen.

Stilzitten is onmogelijk

Amsterdam Klezmer Band

“Hoe kan je hier nou bij stilzitten? Hier word ik nou vrolijk van. Het enige dat nog ontbreekt zijn danseressen”, zegt een van de aanwezigen enthousiast. De muziek van de Amsterdam Klezmer Band is mede geïnspireerd op de muziek van de Balkan. Klezmer is Oost-Europese Joodse muziek, maar de band mixt meer stijlen.

Lees meer
Verslag

Stilzitten is onmogelijk

Sprekers

Klezmerband

De band heeft op het podium een ‘jazzie-uitstraling’ door de kleding die de bandleden dragen en de instrumenten die op het podium staan. De muziek is energiek met veel blazers en bas. De zevenkoppige tellende band bespeelt een altsaxofoon, een trompet, een trombone, een klarinet, een accordeon en een contrabas. Die combinatie maakt het moeilijk om stil te blijven zitten. Dat is ook te merken aan het publiek. Ze stampen en klappen mee op de muziek en de aanwezige kinderen kunnen ook niet op de stoel blijven zitten. Dat blijkt ook uit een reactie uit het publiek: “Hoe kan je hier nou bij stilzitten? Hier word ik nou vrolijk van. Het enige dat nog ontbreekt zijn danseressen en de zon.” Door de klarinet lijkt de muziek soms Arabisch en heb je het gevoel dat er elk moment een buikdanseres tevoorschijn komt. De vocalist rapt en danst daarbij op een typische manier die past in het geheel.

Dönmez verovert na Carnegie Hall ook Achlum

Karsu Dönmez

Een voetje dat meetikt met de maat, een traan die wordt gelaten… Het 21-jarige multitalent Karsu Dönmez weet haar publiek te raken, samen met haar band waar een cellist, een bassist, een drummer en een gitarist deel van uitmaken. Zelf neemt ze de piano ter hand.

Lees meer
Verslag

Dönmez verovert na Carnegie Hall ook Achlum

Sprekers

Karsu Dömnez

Karsu schrijft, componeert, speelt piano en zingt. Het stembereik valt op. Het geluid is dragend en diep. De dochter van een restauranthouder in Amsterdam is van Turkse afkomst en die afkomst verloochend ze allerminst. Maar waar haar te plaatsen? Is het de Nederlandse Norah Jones? Nee, niet helemaal. Zelf houdt ze niet van typeringen. “Maar het maakt niet uit wie je bent, mensen stoppen je toch wel in een hokje.”

Van liefdesliedje tot kozakkendans

Rients Gratama

Met de 79-jarige Rients Gratama staat er een icoon, een boegbeeld van de Friese cultuur. Eén met meerdere talenten. Hij is cabaretier, zanger, acteur en tekstschrijver tegelijkertijd. Bezoekers die een rustige omgeving zoeken voor hun lunch worden aangenaam verrast door de prettige sfeer waarin hij liefdesliedjes afwisselt met Russische dans (inclusief bontmuts).

Lees meer
Verslag

Van liefdesliedje tot kozakkendans

Sprekers

Rients Gratama

Gratama, één van Frieslands oudere helden, weet een laagdrempelige sfeer te creëren. Hij is doorgewinterd, sympathiek eigengereid en schakelt moeiteloos over. Van een Fries liefdesliedje tot een ballade over de Friese volkssport schaatsen naar een Russische kozakkendans. Het is Gratama allemaal niet teveel. Begeleid door twee pianisten en een accordeonist, zet hij de Russische bontmuts op. De gehurkte dans wordt niet compleet uitgevoerd, maar het sfeertje is neergezet en daar ging het om. Het valt in buitengewoon goede aarde bij het publiek dat een plekje zoekt om eens te kijken wat er zich allemaal in de lunchbox bevindt. “Ik ken hem nog van televisie, van de jaren zeventig”, zegt de één. “Hij heeft veel voor de Friese cultuur betekend”, zegt de ander. Ontdekker van de Friese meester in 1967? Niemand minder dan Wim Sonneveld.

De Friese volkssport schaatsen wordt met passie bezongen. Gratama: “Ik heb dit lied over de elf steden geschreven. Je kunt je bijna niet voorstellen hoe belangrijk schaatsen voor een Fries is. Daarmee word je groot gebracht. Als je als kind slappe enkels hebt, is dat bijna nog erger dan flaporen.” Gratama fatsoeneert zijn pochette en zet vervolgens het tweestemmige lied in. Tijdens de vertolking gaat er wel eens wat fout, maar dat mag de pret niet drukken. “Eigenlijk was dit ook een repetitie, maar Achmea vond dit wel een goede gelegenheid om goedkoop aan artiesten te komen.” Gratama heeft daarmee de lachers op zijn hand. Hij zet de bontmuts op. “Moet ik dit nog uitleggen?” Typische Russische klanken vinden hun weg in de winderige tent. Bij de bugel fan looft den Heer, één van zijn bekendere nummers, spitsen zich de oren. Gratama: “Dit laat zich niet vertalen.” Het gevoel moet dan ook maar het werk doen voor ongeveer vijftig aandachtige toehoorders. “Dit is prachtig”, aldus één van hen.

Thuiswedstrijd in Achlum

Singelsjongers

De Singelsjongers uit Achlum zijn er uiteraard ook bij. Dit koor brengt een aantal prachtige liederen tijdens deze thuiswedstrijd.

Verslag

Thuiswedstrijd in Achlum

Theater met een dikke knipoog

Volksoperahuis

Muziektheatercollectief Het Volksoperahuis maakt prachtige muziek, waarin het volkse van de smartlap met de opera van het leven wordt vermengd. De innemende muziektheatervoorstellingen van het gezelschap, altijd voorzien van een dikke knipoog, zijn poëtisch en hilarisch tegelijk. Vol enthousiasme zingen ze hun Nederlandstalige liederen over de geschiedenis van ons land. Liedjes over reizen. En over helden, die volgens de zanger altijd eenzaam zijn.

Lees meer
Verslag

Theater met een dikke knipoog

Het duo dat vandaag Muziektheatercollectief Het Volksoperahuis vormt, staat naast de kerk van Achlum op een klein podium onder een zeiltje. De inzet van de muzikanten heeft niet te lijden onder het onstuimige weer. Vol enthousiasme zingen ze hun Nederlandstalige liederen over de geschiedenis van ons land. Liedjes over reizen. En over helden, die volgens de zanger altijd eenzaam zijn.

Harmonieorkest Euphonia

Harmonieorkest Euphonia

Harmonieorkest Euphonia komt uit het vlakbij Achlum gelegen Wommels en bestaat sinds 1920. Het orkest bestaat uit ongeveer zestig leden. Opvallend aan Euphonia is de grote variëteit in leeftijd van de muzikanten. Variërend van een meisje van een jaar of dertien als een man van rond de zeventig jaar. De geblesseerde dwarsfluitiste vertelt hierover: “Je kunt lid worden van Euphonia als je drie of vier jaar les hebt. Sommigen blijven vanaf dat moment hun hele leven lid.”

Lees meer
Verslag

Harmonieorkest Euphonia

Onder leiding van dirigent Piet Groeneveld speelt de Christelijke Muziekvereniging Euphonia uit Wommels drie kwartier lang voor de aanwezigen in Achlum. Het harmonieorkest start met ´Ethernal Father Strong to Save´ van componist Jacob de Haan. Een gedragen stuk dat prachtig en loepzuiver wordt uitgevoerd. Door de gunstige positie van de muziektent Grutto op een kruispunt van wegen aan het begin van het dorp, groeit de schare luisteraars al snel.

Gerrit Breteler ademt Friesland

Gerrit Breteler

De Friese zanger en kunstenaar Gerrit Breteler ademt Friesland. In taal. In kunst. In zijn hartstochtelijke liefde voor de Friese boerencultuur. “Ik ben in Enschede geboren, met heimwee naar Friesland”, zegt hij zelf. Op zijn dertiende verhuisde hij met zijn Twentse vader en Friese moeder naar Friesland. “Ik had het gevoel dat ik thuiskwam.” Bretelers zorg om te teloorgang van het Friese platteland is een terugkerend thema in zijn werk.

Lees meer
Verslag

Gerrit Breteler ademt Friesland

Sprekers

Gerrit Breteler

Gaandeweg het gesprek schakelt Gerrit Breteler haast ongemerkt over van het Nederlands naar het Fries. Dat praat nu eenmaal makkelijker. Hij maakt zich druk over Friesland, zijn Friesland, dat in volgens hem met gebrek aan visie bestuurd wordt. Hoe kan de centrale as, de weg van Dokkum naar Nijega, nu dynamiek brengen in de provincie?, vraagt hij zich af. “Die centrale as is een vierbaansweg van niks naar niks. Daarmee komt er echt geen werkgelegenheid.”

“Dat jonge mensen uit Friesland wegtrekken om in de stad te gaan werken, dat is van alle tijden”, gaat hij verder. “Maar wat er nu veranderd is, is dat jongeren naar Amsterdam trekken met het idee om nooit meer terug te komen.” Juist dat baart Gerrit Breteler zorgen. “Fries-zijn had nog iets tot voor kort. Daar kon je je mee identificeren. Dat is niet meer zo. In Friesland ontbreekt een positief collectivisme.”

Het zijn uiteindelijk de gevolgen van de landbouwpolitiek van Sicco Mansholt, stelt hij. “Daarmee is de agrarische cultuur geïndustrialiseerd. Die veranderingen zijn zo snel gegaan, dat heeft diepe wonden geslagen.”

Achter de bank met zijn armen over elkaar staat een man rustig te luisteren naar Gerrit Breteler. “We moeten niet bang zijn voor krimp”, zegt hij. “Dan is er maar een leeg landschap. Ik geloof niet dat elk dorp een bedrijventerrein nodig heeft om leefbaar te blijven. Er staat wel weer iemand op. Krimpen en groeien zijn bewegingen. In cultuur en in landschap. Nu krimpen we. Maar dat blijft niet zo.” Gerrit Breteler knikt. “Ik hoop het maar”, lijkt hij te zeggen.

Feest met Rowwen Hèze

Aflsuitend feest

Rowwen Hèze sluit de Conventie van Achlum af met een zuidelijk tintje. Ooit begonnen als Engelstalig bandje uit de Limburgse Peel is de band in de afgelopen twintig jaar uitgegroeid tot een van de grootste acts in de Nederlandse popmuziek.

Lees meer
Verslag

Feest met Rowwen Hèze

Sprekers

Rowwen Hèze

Buiten is het nog niet helemaal donker als in de tent de afsluiting van de Conventie van Achlum begint. ‘Losbarst’ is misschien het betere woord, met honderden bezoekers die na een dag vol lezingen en debatten over mobiliteit, solidariteit en veiligheid langzaam in beweging komen.

De lichten zoeken en vinden voorman van Rowwen Hèze, Jack Poels. De muziek barst los. Vlak voor het podium staan de nieuwkomers, in shirts met de naam van de band. Onder de trouwe fans waren kaartjes verloot voor het avondprogramma. John – Rowwen Hèze-trui, bijpassend vaantje – heeft van de rest van de dag niet veel meegekregen. “Op de Afsluitdijk kwam me wel een grote geblindeerde auto tegemoet”, schreeuwt hij over de muziek heen. “Ik hoor net dat dat Bill Clinton was.”

De menigte deint. Eerst voorzichtig, een beetje met de heupjes, dan gaat het over in springen. Rowwen Hèzes Jack Poels heeft het staartje van de speech van Bill Clinton nog wél meekregen. “We moeten elke dag een beetje vieren van Bill,” roept hij. “En wat heb je daarvoor nooohoooodig?” Vier slagen vooraf, de band zet in. ’n Man, ’n vrouw en een grote pot bier. Ohohoho leg je daar maar bij neer, zingt Rowwen Hèze.

De hele dag draaide het om communicatie, nu staat de muziek te hard voor een verstandig gesprek. De best mogelijke afsluiting. Op het grasveld buiten de tent staat een enorm scherm waarop de Champions Leaque-finale Manchester United –Barcelona wordt vertoond. Er staan twintig lege klapstoeltjes voor. Drie kinderen uit de omgeving schoppen een bal over en weer. Vandaag heeft Achlum aan zichzelf genoeg.

Met de handtekening van Bill Clinton

KUNST, BOEKHANDEL & SCHRIJVERSCAFE

Tussen de sprekers en deelnemers aan de debatten op de Conventie zaten tientallen auteurs. Die liepen er af en toe even binnen, maakten er een praatje, dronken er een glaasje wijn, zetten er hun handtekening... Boekhandel van der Velde had in Achlum even een mini-dependance.

Lees meer
Verslag

Met de handtekening van Bill Clinton

Het clubhuis van de Kaatsvereniging Achlum, met wat voor het lekenoog het allergrootste kaatsveld van Friesland moet zijn, is voor de conventie omgetoverd tot boekhandel. Op schragentafels liggen honderden boeken en cd’s. Ook niet vreemd met zoveel rondlopende schrijvers. Van Geert Mak en Herman Pleij tot Aaf Brandt Corstius en Frank Westerman; van Adriaan van Dis tot Sophie van der Stap. De biografie van Bill Clinton ‘Mijn leven’ ligt er ook in grote stapels. “Hoe laat komt die signeren?” “Elk moment,” zegt Ingrid van der Velde. En ze tikt glimlachend op haar horloge.

Boekhandel Van der Velde is neergestreken. Een familiebedrijf met vestigingen in het noorden van het land: Groningen, Drachten, Leeuwarden en Sneek. Opgericht – Ingrid van der Velde moet even nadenken – in 1892 door de grootvader van haar man. Inmiddels zwaait haar zoon de scepter, samen met directeur Ad Peek. Ad Peek die in een hoek glaasjes wijn inschenkt.

In tijd de periode dat de branche het moeilijk kreeg, heeft Boekhandel van der Velde haar assortiment onmiddellijk verbreed. De bescheiden keten kreeg er in 2005 de prijs voor de meest innovatieve boekhandel voor. Een afdeling klassieke muziek kwam erbij. “En lezers die van klassiek houden, lusten ook wel een glaasje wijn,” zegt Ad Peek en hij maakt een klinkend gebaar in de lucht. “We bezorgen op donderdag.” Het slijterij-element, precies, dat kwam er ook bij. En de vestiging in Sneek is tegenwoordig uitgebreid met een Apple Corner.

“Is Mei Li Vos al weg?” hijgt een man die zich aan de deurpost vastklampt. Nynke Laverman kijkt verbaasd op. Ze zet net een handtekening op haar dvd Sielesâlt Live. Een mevrouw met een Leids accent bladert in de hoek met de streekboeken in de bundel Friese pot. “Zal ik drabbelkoeken voor je maken?” vraagt ze haar man. “Bollebuisjes dan?” En dan tikt iemand ons bezorgd op de schouder. Het is Ingrid van der Velde. “U hoopt toch niet écht dat Bill Clinton hier zo komt signeren?” zegt ze. “Die kans is wel heel erg klein hoor.”

Samen eten verbindt

PICKNICK, MET RESTO VANHARTE

De buurtrestaurants van Resto VanHarte zijn in veel grote steden in Nederland een doorslaand succes. Samen eten verbindt, menen de vrijwilligers, die met hun laagdrempelige initiatief mensen uit hun sociaal isolement hopen te halen. In Achlum konden ze niet ontbreken. Geen Halal driegangenmenu deze keer, maar Marokkaanse thee, exotische koekjes en noten.

Lees meer
Verslag

Samen eten verbindt

In de ochtend was het druk bij de open tent van Resto VanHarte, nu staat het gele gevaarte vervaarlijk te klapperen in de wind, en komt slechts een enkeling een bakje thee halen. “Jammer,” zegt Ruud Pluijter (53), coördinator van vrijwilligers en stagiaires in Den Haag, “maar van het weer hebben we normaal natuurlijk weinig last.” We drinken thee en hij vertelt over zijn ervaringen in Den Haag. Eerder die week ontroerde het hem weer, toen hij tijdens de maaltijd langs een tafel liep en een vrouw tegen een andere vrouw hoorde zeggen: “kom je deze week een keer bij me koffiedrinken?” De twee wonen vlakbij elkaar, maar hadden elkaar zonder Resto VanHarte waarschijnlijk niet ontmoet, en al zeker geen koffie gedronken. Misschien werden ze wel vriendinnen. Voordat soort momenten helpt hij net als de andere vrijwilligers graag met boodschappen doen, koken en serveren.

Ruud Pluijter is na een succesvolle carrière in de reclamewereld fulltime vrijwilliger bij Resto VanHarte. Hij noemt het zijn pre-prepensioen. “Ik heb een tijdje niks gedaan, maar dat verveelt snel.” In zijn baan had hij altijd al veel contacten met mensen, maar het haalde het niet bij wat hij nu doet. “Nu gaat het écht ergens over.” Hij geniet er nog steeds van: zet acht tot veertien mensen aan een tafel vol eten, en er komen gesprekken op gang. “En het gaat ook gelijk ergens over,” zegt hij, “mensen vertellen wat hen bezighoudt.”

Dat geldt ook voor de jongeren die langskomen. Die hebben dan misschien wel veel vrienden op school, FaceBook en Twitter, maar vinden de gesprekken en contacten toch erg oppervlakkig. Ze zijn van harte welkom bij Resto VanHarte, net als de mensen die voor het restaurant staan te dralen. Samen met zijn collega’s gaat hij ze dan halen, en laten hen zien wat er gebeurt. “Het kan toch een drempel zijn, ze staan daar niet voor niets, maar net als anderen zijn ze op zoek naar warmte.” En als mensen soms weer wegblijven, wordt er even gebeld. “Die aandacht wordt op prijs gesteld,” zegt Pluijter, “dat missen ze in de maatschappij.”

'In mijn oude baan had ik ik altijd al veel contacten met mensen, maar het haalt het niet bij wat ik nu doe', aldus vrijwilliger Ruud Pluijter.

Alles in verandering

KUNST, EXPOSITIE GERARD BEIJN

Gerard Beijn is bouwkunstenaar. Hij gelooft in voortdurende verandering, daarom ‘moet’ het gebouwde voortdurend kunnen veranderen, vindt hij.

Verslag

Alles in verandering

Van afval tot kunst

KUNST, EXPOSITIE GIEM KWEE

Giem Kwee is een kunstenares met een missie: “Ik wil bezoekers aanzetten tot denken. Kan het ook wat minder met al dat afval dat we gebruiken?” Als beeldend kunstenaar maakt Giem gebruik van alles om haar heen. Water, plastic flessen en oud hout. In alles zit een verhaal.

Lees meer
Verslag

Van afval tot kunst

Het eerste wat je ziet als je het terrein oploopt van haar pittoreske huisje aan het Achlumse water is een in plastic gehulde boom genaamd ‘Natuur Lijk’. Flesjes citroensap, plastic zakken en witte bekertjes gehuld om een paar oude takken. “Alles is tegenwoordig verpakt in plastic en mensen gooien het meer van zich af dan vroeger. Daar erger ik me aan,” vertelt Giem Kwee. “Al dat afval wordt in de verbrandingsoven hier dichtbij verbrand. Die kleine deeltjes plastic komen vervolgens in de natuur terecht.”

De kleine Friezin gebruikt ook fotografie om haar boodschap over te brengen. ‘Friese vlag halfstok’ is een foto-expositie in het klein. In de plastic vlag zijn verschillende beelden van Friesland opgenomen. De tegenstelling tussen het mooie, natuurlijke landschap en de grote stallen, ovens en de aanwezige rommel bieden een duidelijk contrast. Verderop in de tuin nog meer foto’s. In detail gefotografeerd water en lampions met foto’s van de elementen, familie en het geloof.

Gepassioneerd leidt de kunstenares iedereen rond door de buitenexpositie. “Ik ben blij dat mensen het waarderen. Ze vinden het speels en zien dat de verschillende objecten met elkaar samenhangen. Ik wil ze inspireren om samen de puntjes op de i te zetten en minder afval te produceren.” Dat ze het samen wil doen blijkt wel aan het einde van de rondleiding. De gezellig gedekte tafel nodigt uit om het gesprek aan te gaan. Maar dan wel onder het genot van een soepje op basis van visjes, stukjes plastic en bladeren.

Gerda Havertong leest voor

KINDERPROGRAMMA, GERDA HAVERTONG

Met een “Oh hallo, daar ben ik”, komt Gerda Havertong het overvolle lokaal binnen. “Ik was bang dat er niemand zou komen”, zegt ze. Uit haar tas komen verschillende boeken...

Lees meer
Verslag

Gerda Havertong leest voor

Sprekers

Gerda Havertong

Ze begint met ‘Fiet wil rennen’. Alle kinderen doen mee. Schreeuwen soms: “Rennen!”, en fluisteren het af en toe. En Minka legt uit wat tegenwind is: “Dan moet je heel hard fietsen.” Van de Hollandse wind maakt Gerda een sprongetje naar Zuid-Amerika. Naar Suriname, waar ze vandaan komt. Ze leert de kinderen een liedje in het Sranan tongo, de taal die in Suriname gesproken wordt. Het liedje gaat over een Javaanse meneer die pinda’s verkoopt. Als na een minuut of tien de kinderen het liedje luidkeels meezingen, beloont Gerda ze met… pinda’s.

Kom bij het circus!

KINDERPROGRAMMA, CIRCUS SANTELLI

Dat is nog eens wat anders dan gym: jongleer- en acrobatiekles. Vier jonge mensen van Circus Santelli hebben eenwielers, jongleerballen en diabolo’s bij zich. Een groep meisjes begint met de jongleerballen. Dat valt tegen, twee ballen in de lucht houden. Maar een paar volhardende dametjes krijgen de kunst na een tijdje onder de knie. Het valt ook niet mee om circusartiest te worden.

Lees meer
Verslag

Kom bij het circus!

Ook met de populaire diabolo moet je even oefenen. Maar na een halfuurtje gaan de diabolo’s de lucht in en worden keurig opvangen op het touw. Je evenwicht bewaren op een koord is echter niet iets wat je in een halfuurtje leert. Gelukkig is het niet hoog en mag je de hand van de ‘meester’ vasthouden.

Natuurlijk wordt er ook een voorstelling gegeven. Zeven jongeren die tegelijk jongleren, een piramide bouwen of over elkaar heen springen. Zij zijn van Santelli Xclusief, een groep vergevorderde jongeren tussen 27 en 21 jaar. Ze zijn onderdeel van een circusvereniging uit Groningen. Hun circustheatervoorstelling De jonge Jongend is gebaseerd op Het lijden van de jonge Werther van Goethe. Sem (15) is de reservetechnicus. “We treden vooral op festivals op. Mijn broer zit al acht jaar bij de vereniging. Hij is erop gegaan na een kinderfeestje van mij. Zelf doe ik niet mee. Je moet er heel veel voor trainen. Maar ik vind het wel leuk om de muziek te regelen.”

Voor de allerkleinsten

De vertelbus

Ook aan de allerkleinsten is gedacht: twee Friese kinderboekenschrijvers lezen de hele dag verhalen voor. Mindert Wijnstra (verhalenverteller en kinderboekenschrijver) en Riemkje Hoogland-Pitstra (onderwijzeres, kinderboekenschrijfster) weten velen te boeien met hun verhalen.

Verslag

Voor de allerkleinsten

Een serieus balletje trappen

SPORT, VOETBALCLINICS VAN FOPPE DE HAAN

Met Friese nuchterheid, geduld en passie, voorziet de 67-jarige oefenmeester Foppe de Haan op het veld van de Achlumse voetbalclub Stormvogels iedereen van een handtekening, een kwinkslag en de nodige aanwijzingen. En als er iets beklijft, dan is het wel het plezier dat er bij trainer zichtbaar vanaf straalt. Dat wil niet zeggen dat het fanatisme er minder om is. “Je moet er alles zien uit te halen.”

Lees meer

VIDEO

0 views

Verslag

Een serieus balletje trappen

Sprekers

Foppe de Haan

Tussen de townships van Zuid-Afrika en het tropische bountyeiland Tuvalu ligt voor Foppe de Haan het Friese Achlum. Terug op geboortegrond geeft hij een clinic aan de jeugd van Achlum. “Het gaat om het plezier in het spelletje.”

De jeugdleden van Stormvogels zijn massaal toegestroomd en vaders en moeders staan trots te kijken naar de verrichtingen van hun kroost. Voor de club van Achlum voelt de komst van De Haan, na het kampioenschap van het eerste elftal als een dikke bonus. De Haan, gebruind en wel door de Zuid-Afrikaanse zon, is de Friese nuchterheid zelve als hij zich laat interviewen door Omroep Friesland. Of er talent tussen zat? “Nou, dat valt wel tegen, maar daar gaat het ook niet om. Als ze maar plezier in het spelletje hebben.” Ondertussen voorziet de Friese oefenmeester papier, ballen en shirts van zijn krabbel. En spoort hij de jeugd in het Fries aan. “Kom op jongen, het er niet bij laten zitten.” Een troostend woord is er voor een kleine jongen die beteuterd langs de kant staat. Hij kan niet voetballen omdat hij zijn been heeft gebroken.

Met de 87-jarige Jan Kok, ooit midvoor in de eerste klasse bij Harlingen, wisselt De Haan herinneringen uit om vervolgens nog even wat tijd vrij te maken voor wat vragen. Over solidariteit, het thema van de dag, bijvoorbeeld. “Ik vertaal het naar de townships van Zuid-Afrika. Daar kweekt voetbal solidariteit, zoals je dat ook tijdens het Wereldkampioenschap hebt gezien. Het maakt een vast onderdeel uit van hun dagelijkse ontwikkeling.” Foppe de Haan heeft er bij Ajax Cape Town het voetbal van de grond af aan opgebouwd.

Na Achlum gaat hij even terug naar Zuid-Afrika om vervolgens naar de archipel Tuvalu af te reizen. Een land dat slechts drie keer per week door een propellervliegtuigje bereikt kan worden. Waarom Tuvalu? De Haan: “Het is een sprookje. Toen ze me daarvoor vroegen hoefde ik niet lang na te denken. Ik zie het als een avontuur dat je niet snel krijgt voorgeschoteld. Het is net als in Zuid-Afrika pionierswerk en daar beleef ik veel plezier aan.”




Live op groot scherm

Champions League finale

Terwijl veel mensen genieten van Rowwen Hèze wordt op het kaatsveld op een groot scherm de finale van de Champions League vertoond. Voor de muziek- èn voetballiefhebber, want het geluid van leadzanger Jack Poels draagt ver over het veld.

Lees meer
Verslag

Live op groot scherm


Koning van de PC (of Achlum)

SPORT, KAATSEN

Kaatsen is een typisch Friese sport. Tijdens de conventie kunnen de bezoekers op verschillende manieren kennismaken met het kaatsen. Door zelf tijdens één van clinics een balletje te slaan of door een kaatswedstrijd bij te wonen.

Lees meer
Verslag

Koning van de PC (of Achlum)

Kaatsen is een balspel dat veel in Friesland wordt gespeeld. Bij het kaatsen staan twee teams van drie spelers tegenover elkaar op gras, waarbij het ene team de opslag verzorgt en de andere partij vanuit het perk de retourslag. Beide teams kunnen punten scoren. Met een opslagbal (onderhandse slagbeweging met blote hand naar het perk) kun je direct punten maken; met een retourslag vanuit het perk (bovenhands of onderhands, meestal met handschoen) kun je door ver te slaan (bovenslag) eveneens direct scoren.

Vaak komt de bal ergens in het speelveld tot stilstand en dat betekent een onbesliste slag, die wordt gemarkeerd met een houten blokje, de kaats. Nadat de teams hebben gewisseld van functies opslag en retourslag, wordt dan de onbesliste slag verkaatst.

Tijdens de clinic leren de kinderen hoe ze moeten vallen, hoe ze een bal moeten vangen en hoe ze de bal moeten gooien. Een paar ouders staan langs de kant. Er worden foto´s gemaakt.
Tussen de clinics door worden er kaatswedstrijden gespeeld. Simon Minnesma (werd in 1995 koning van de PC, de belangrijkste kaatstitel van Nederland) treedt op als commentator en legt tijdens het spel de regels uit. Want kaatsen lijkt makkelijker dan het is.

Simon Minnesma: ‘Er zit zeker talent bij de jeugd van Achlum.’

Wie gaat er mee?

Diverse excursies

Naast het culturele en sportieve programma is het mogelijk om mee te gaan op diverse excursies. Een wandeling naar de zorgboerderij staat op het programma, als ook een dorpswandeling en een excursie naar Slachtedyk, een natuurhistorisch monument.

Verslag

Wie gaat er mee?

De geschiedenis van het dorpje Achlum

EXCURSIE DORPSWANDELING

De Friese verhalenverteller Mindert Wijnstra neemt de bezoekers van de Conventie van Achlum mee in de geschiedenis van het historische dorpje. Van het huis van Ulbe Piers Draisma naar de kerk en van de Achlumer Vaart naar de chocoladefabriek. Tijdens de wandeling blijkt dat de familie Draisma een grote betekenis voor Achlum heeft gehad.

Lees meer
Verslag

De geschiedenis van het dorpje Achlum

De wandeling start bij het huis waar Ulbe Piers Draisma ooit woonde. Hier begon hij met een assurantieboek, kasboek en omslagregister de administratie van de onderlinge waarborgmaatschappij Achlum. 39 boeren en plattelandsnotabelen verzekerden daarmee onderling hun bezit tegen brand. Gids Mindert Wijnstra: “Hij is klein begonnen. De hele administratie had hij op zijn bedplank staan. Kom daar nu nog eens om bij Achmea.”

Wijnstra neemt een groep van 9 bezoekers mee op een rondleiding door Achlum. Hij zet met zijn gedragen manier van vertellen de verbeelding van de deelnemers aan het werk. Sleept ze door de tijd en flitst van tijdvak naar tijdvak in de geschiedenis van het dorp. De kerk op een steenworp afstand van het voormalige huis van Draisma stamt uit de elfde eeuw en is een van de oudste kerken in Friesland. Er hangt een plaquette op de muur van de kerk. Vieren we vandaag het 200 jarig bestaan van Achmea, de plaquette verwijst naar het honderdjarig jubileum van de oprichting van Draisma’s onderlinge waarborgmaatschappij.

Wijnstra vertelt met groot enthousiasme en wilde armgebaren over het dorp en de mensen die er woonden. Aan de rand van de plaats staat een chocoladefabriek. “Achlum heeft een bijzondere industriële geschiedenis”, verklaart hij. “Nu staat hier een chocoladefabriek, maar vroeger had dit dorp nog meer fabrieken. Zoals een zuivelfabriek en een fabriek die dakpannen maakte. Daar werden de typische Achlumer dakpannen gemaakt. Dat waren platte, dunne dakpannen die uitstekend bestand waren tegen harde wind. Sommige huizen hebben ze nog.”

Maar er werd niet alleen gewerkt in Achlum. Het dorp had verschillende kerken en een dorpscafé met doorrit. Wijnstra: “Het erf van het café was zo klein dat wagens met paarden er niet konden keren. Dankzij de doorrit konden ze met de wagen gewoon door het gebouw.”

'De hele administratie stond op zijn bedplank. Kom daar nu nog eens om bij Achmea.'

Buiten de bebouwde kom

Excursie Slachtedyk

De Slachtedyk is een eeuwenoude dijk dwars door het Friese landschap. De dijk dankt zijn bekendheid aan zijn lengte: iets meer dan 42 kilometer. Het parcours is geschikt als marathon. Duizenden mensen hebben inmiddels de Slachtemarathon gelopen. Ook wandelaars en fietsers kunnen langs bijna de hele Slachtedyk genieten van de rust. Tjibbe van der Veer van It Fryske Gea geeft een voorpoefje aan de rand van Achlum.

Lees meer
Verslag

Buiten de bebouwde kom

Tjibbe van der Veer, natuurgids bij It Fryske Gea, constateert: “Een stevige zuidwesterwind”. Maar op goede wandelschoenen en met een comfortabel windjack kan deze Fries tegen een stootje. Nog voor we de bebouwde kom van Achlum verlaten hebben, laat hij al een aantal cultuurhistorische schatten zien. De verschillende soorten en kleuren dakpannen, ‘uileborden’, die uilen buiten houden als ze dicht zijn, en binnen laten als ze openstaan. “Wist je trouwens dat zwaluwen en uilen een hekel hebben aan elkaar? Je zult dus nooit zwaluwen en uilen in elkaars buurt zien broeden”, vertelt Van der Veer.

Als we het dorp verlaten hebben zien we de Achlummer molen, een monument, en de plek waar vroeger de Achlummer pannenfabriek heeft gestaan. “Die fabriek is in 1951 afgebrand”, licht Van der Veer toe. Aan de rand van de Slachtedyk zien we fluitekruid, gele en blauwe morgenster, de eerste moderne windmolen. En we worden ons bewust van de hoogteverschillen van de twee kanten van de dijk.

Om op tijd voor de volgende ronde lezingen te zijn, nemen we een afslag, waardoor we niet het hele stuk Slachtedyk bij Achlum kunnen lopen. Jammer, want de dijk laat niet alleen een stuk typisch Friese natuur zien, maar maakt je ook bewust van de rijke historie van het terpdorp Achlum. Gelukkig kunnen we altijd nog eens terugkomen.

Contact

Hebt u vragen over de Conventie van Achlum?
Mail uw vraag naar Achmea200jaar@achmea.nl

U ontvangt zo spoedig mogelijk een antwoord.

Inloggen

Wachtwoord vergeten?